माहिती अधिकार कार्यकर्ता महासंघ (फेडरेशन)
सरकारी कारभारात पारदर्शकता आणणे, भ्रष्टाचाराला आळा घालणे आणि सामान्य नागरिकांना त्यांच्या मूलभूत कायदेशीर अधिकारांची जाणीव करून देणे, हे या संघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
नोंदणीकृत संस्था
The Companies Act 2013, Sec 8
CIN: U85300MH2022NPL383632५,०००+
प्रशिक्षित नागरिक व कार्यकर्ते१,०००+
अधिकृत शासन निर्णय (GRs)१२+
कायदेशीर पुस्तके व मार्गदर्शिका३६ जिल्हे
महाराष्ट्रभर सक्रिय नेटवर्क
श्री. सुभाष बसवेकर
संस्थापक अध्यक्ष - माहिती अधिकार कार्यकर्ता फेडरेशन
ज्येष्ठ माहिती अधिकार अभ्यासक, लेखक, संपादक व प्रशिक्षक
माहिती अधिकाराला लोकचळवळीचे स्वरूप देणारे नेतृत्व
माहिती अधिकार कार्यकर्ता महासंघ (फेडरेशन) आणि त्याचे संस्थापक अध्यक्ष सुभाष बसवेकर यांचे महाराष्ट्रातील माहिती अधिकार (RTI) चळवळीत अत्यंत महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक योगदान आहे. त्यांनी माहितीच्या अधिकाराला केवळ एका शासकीय कायद्यापुरते मर्यादित न ठेवता, त्याचे एका मोठ्या लोकचळवळीत रूपांतर केले आहे.
१. महासंघाची स्थापना व राज्यव्यापी विस्तार
सुभाष बसवेकर यांनी या महासंघाची स्थापना करून माहिती अधिकार कार्यकर्त्यांना एक सक्षम व्यासपीठ मिळवून दिले. महाराष्ट्रभरात जिल्हा, तालुका आणि गाव पातळीवर या संघटनेच्या शाखा विस्तारल्या आहेत. यामुळे विखुरलेल्या आरटीआय (RTI) कार्यकर्त्यांना एकत्र आणून एक मोठी संघटनात्मक ताकद निर्माण झाली आहे.
२. नागरिक व कार्यकर्त्यांचे सखोल प्रशिक्षण
बसवेकर सरांनी केवळ कायदा सांगण्यापेक्षा तो प्रत्यक्ष कसा वापरावा, याचे सखोल प्रशिक्षण देण्यावर भर दिला. महासंघाच्या माध्यमातून ते संपूर्ण महाराष्ट्रात विविध प्रशिक्षण वर्ग आणि कार्यशाळा आयोजित करतात. त्यांच्या यूट्यूब (YouTube) चॅनेल आणि सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आरटीआय कायद्याच्या विविध कलमांचे (उदा. कलम ६, ९, १०) सोप्या भाषेत विश्लेषण केले जाते, ज्यामुळे लाखो नागरिकांना घरबसल्या कायदेशीर साक्षरता मिळते.
३. मार्गदर्शक साहित्याची निर्मिती व 'नागरिक अधिकार' मासिक
सामान्य लोकांना सरकारी कार्यालयातून माहिती मिळवण्यात येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी त्यांनी विशेष अभ्यासपूर्ण पुस्तके आणि मार्गदर्शिका तयार केल्या आहेत. कायदेशीर संदर्भ असलेले रेडीमेड अर्ज नमुने उपलब्ध करून देऊन त्यांनी नागरिकांचा माहिती मिळवण्याचा मार्ग सुकर केला आहे. तसेच, 'नागरिक अधिकार' मासिकाच्या संपादकपदावरून त्यांनी या चळवळीला बौद्धिक पाठबळ दिले.
४. आरटीआय कायदा रक्षणासाठी ऐतिहासिक लढा
माहिती अधिकार कायदा कमकुवत करण्याचा किंवा माहिती नाकारण्याचा प्रयत्न प्रशासनाकडून झाल्यास, त्याविरोधात सुभाष बसवेकर नेहमीच आक्रमक भूमिका घेतात. १५० शब्दांची मर्यादा किंवा इतर तांत्रिक कारणे सांगून माहिती नाकारण्याच्या सरकारी पळवाटांविरोधात त्यांनी मुंबईतील आझाद मैदानावर ऐतिहासिक आंदोलने व सत्याग्रह केले आहेत.
ध्येय (Mission)
सामान्य नागरिकाला माहिती अधिकाराचे सामर्थ्य देणे, प्रशासकीय दिरंगाई व भ्रष्टाचाराला आळा घालणे आणि भारतीय लोकशाही अधिक सुदृढ व पारदर्शक बनवणे हे आमचे सर्वोच्च ध्येय आहे.
दृष्टीकोन (Vision)
महाराष्ट्रातील प्रत्येक खेड्यापाड्यातील व शहरातील नागरिक माहिती अधिकाराचा वापर करून स्वतःची व समाजाची कायदेशीर कामे निर्भयपणे व विना-लाच पूर्ण करू शकेल असा सजग समाज घडवणे.
मूलभूत तत्त्वे (Values)
भारतीय संविधानाला सर्वोच्च प्रमाण मानणे, सत्य, अहिंसा, शांततापूर्ण सत्याग्रह, निस्वार्थ समाजसेवा आणि सर्वसामान्य जनतेच्या हिताचे रक्षण करणे ही आमची जीवनमूल्ये आहेत.
चला, पारदर्शकतेच्या या लोकचळवळीत आजच सहभागी व्हा!
माहिती अधिकार कार्यकर्ता महासंघाचे अधिकृत नोंदणीकृत स्वयंसेवी कार्यकर्ता बना, कायदेशीर प्रशिक्षण मिळवा आणि समाजाला पारदर्शक बनवण्यात योगदान द्या.